تاریخ درج خبر: شنبه ١ مهر ١٣٩٦

مجموعه منتخب از احکام مرتبط با عزاداری و ایام محرم

 

 

شبیه خوانی
در حسینیه ها و مساجد بیشتر مناطق به خصوص روستاها مراسم شبیه خوانی به اعتبار اینکه از سنت های قدیمی است برگزار می شود که گاهی اثر مثبتی در نفوس مردم دارد، این مراسم چه حکمی دارد؟
 همه مراجع: اگر مراسم شبیه خوانی مشتمل بر امور دروغ و باطل نباشد و با توجه به مقتضیات زمان باعث وهن مذهب حق هم نشود، اشکال ندارد؛ ولی در عین حال بهتر است به جای آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذکر مصایب حسینی و مرثیه خوانی برپا شود.[1]
آیت‌الله صافی: اگر مراسم تعزیه و شبیه خوانی مشتمل بر محرمات نباشد، اشکال ندارد.[2

عَلَم عزاداری
 استفاده از عَلَم در مراسم عزاداری سیدالشهدا یا قرار دادن آن در مجلس عزا و یا حمل آن در دسته عزاداری چه حکمی دارد؟
آیت‌الله خامنه ای: فی نفسه اشکال ندارد، ولی نباید این امور جزء دین شمرده شود.[3]
 
 
 
 
موسیقی در عزاداری
 استفاده از آلات لهو و موسیقی در مراسم عزاداری چه حکمی دارد؟
همه مراجع (به جز بهجت و صافی): اگر از آلاتی است که به لهو و حرام اختصاص دارد. نواختن آن (در هر حال) جایز نیست ولی اگر از آلات مشترک باشد استفاده از آن به منظور مشروع اشکال ندارد. تفاوتی بین مراسم عزاداری و جشن در حکم موسیقی نیست.[4]
آیات عظام بهجت و صافی: به طور کلی نواختن با آلات موسیقی (آلات لهو) در هر حال حرام است. تفاوتی بین مراسم عزاداری و جشن در حکم موسیقی نیست.[5]
 
 
 
نی در عزاداری
 آیا نواختن شیپور، نی و فلوت در تعزیه اشکال دارد؟
 
 آیات عظام امام، خامنه ای و فاضل: نواختن آلات موسیقی به صورت «مطرب» و «لهوی» و مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی، حرام است.[6]
آیات عظام بهجت و صافی: آری، در هر حال اشکال دارد.[7]
آیات عظام تبریزی، سیستانی، مکارم، نوری و وحید: نواختن آلات موسیقی به صورت «لهوی» و مناسب مجالس گناه و خوش گذرانی، حرام است.[8]
تبصره. بنابر نظر مراجع [به جز صافی و بهجت] تفاوتی میان مراسم جشن و عزاداری نیست؛ لذا اگر نواختن به صورت لهوی باشد حرام است، اما اگر به صورت غیرلهوی باشد اشکال ندارد. 
 
طبل در عزاداری
 استفاده از طبل و سنج در مراسم عزاداری و غیر آن چه حکمی دارد؟
 همه مراجع (به جز صافی و بهجت): اگر به نحو متعارف و غیرلهوی نواخته شود، اشکال ندارد.[9]
آیات عظام بهجت و صافی: استفاده از آن اشکال دارد.[10] 
 
قمه زنی
 آیا قمه زنی جایز است؟ 
 آیات عظام امام، خامنه ای و فاضل: با توجه به اینکه قمه زدن در زمان حاضر، به علت عدم قابلیت پذیرش و نداشتن هیچ گونه توجیه قابل فهم، باعث وهن و بدنام شدن مذهب می شود، باید از آن خودداری گردد.[11]
آیت‌الله تبریزی: عزاداری خامس آل عبا از مهم ترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع می باشد؛ ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان اسلام و اهل بیت می شود، اجتناب کنند.[12]
آیت‌الله مکارم: عزاداری خامس آل عبا از مهم ترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع می باشد؛ ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب می گردد و یا آسیبی به بدن آنها وارد می کند، خودداری کنند.[13]
آیت‌الله نوری: قمه زنی اشکال دارد.[14] 
 
قمه زنی مخفیانه
 آیا قمه زنی به طور مخفی جایز است؟ چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد، وظیفه چیست؟
 آیت‌الله خامنه ای: قمه زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی شود و سابقه ای در عصر ائمه و زمان های بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصوم در مورد آن نرسیده است در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می شود بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست. و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد، نذر واجد شرایط صحّت و انعقاد نیست.[15] 
 
زنجیرزنی
 زنجیرزدن به بدن - همان گونه که برخی از مسلمانان انجام می دهند - چه حکمی دارد؟
 آیت‌الله خامنه ای: اگر به نحو متعارف و به گونه ای باشد که از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه در عزاداری محسوب شود، اشکال ندارد.[16] 
 
تیغ زنجیرزنی
 استفاده از زنجیرهایی که دارای تیغ هستند، چه حکمی دارد؟
 آیات عظام امام، خامنه ای، تبریزی، مکارم و فاضل: اگر استفاده از زنجیرهای مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و یا باعث ضرر بدنی قابل توجهی گردد، جایز نیست.[17]
آیت‌الله صافی: اگر ضرر قابل توجهی برای بدن نداشته باشد. در عزای سیدالشهدا اشکال ندارد.[18]
آیت‌الله نوری: عزاداری برای امام حسین طبق سنت متعارف و معمول بین شیعیان اشکال ندارد.[19] 
 
سینه زنی
برهنه شدن در هنگام عزاداری چه حکمی دارد؟ 
 نظر اکثر مراجع: اشکال ندارد، مگر اینکه موجب مفسده شود.
 آیت‌الله مکارم: بنابراحتیاط واجب جایز نیست.[20] 
 
هروله در عزاداری
 بالا و پایین پریدن در هنگام سینه زنی (هروله) چه حکمی دارد؟
 آیت‌الله خامنه ای: شایسته است مؤمنان از هر کاری که مناسب با مجالس عزاداری حضرت سیدالشهدا نمی باشد، خودداری کنند و حرکات مذکور هم اگر موجب وهن مراسم عزاداری نشود، اشکال ندارد.[21] 
 
مرثیه خوانی زنان
 در برخی موارد مرثیه خوانی و یا مداحی زنان در مجلس خودشان، به گونه ای است که صدای آنان با بلندگو به گوش مردان رهگذر می رسد، آیا این عمل جایز است؟
همه مراجع (به جز مکارم): اگر صدای آنان در معرض ریبه، تلذّذ و تهییج شهوت باشد، جایز نیست.[22]
آیت‌الله مکارم: خیر، جایز نیست.[23] 
 
عزاداری و نماز
 اگر بعضی از واجبات به سبب شرکت شخص در مجالس عزاداری از او فوت شود (مثلاً نماز صبح قضا شود) آیا بهتر است بعد از این در این مجالس شرکت نکند یا اینکه عدم شرکت او باعث دوری از اهل بیت می شود؟
همه مراجع: بدیهی است که نمازِ واجب، مقدم بر فضیلت شرکت در مجالس عزاداری اهل بیت است و ترک نماز و فوت شدن آن به بهانه شرکت در عزاداری امام حسین جایز نیست؛ ولی شرکت در عزاداری به گونه ای که مزاحم نماز نباشد ممکن و از مستحبات مؤکّد است. 
 
نماز جماعت و عزاداری
آیا نمازجماعت اول وقت مهم تراست یا ادامه  عزاداری امام حسین؟
همه مراجع: نماز جماعت مقدم است؛ همان طوری که امام حسین در روز عاشورا هنگام ظهر نماز را اقامه کردند. از این رو باید پیروان اهل‌بیت در همه حالات سعی کنند تا آنجا که ممکن است، نمازها را اول وقت و به جماعت بخوانند؛ چون هدف عمده از مجاهدت ها و زحمات و حتی شهادت ائمه معصومین و فرزندان و اصحاب آنان، اقامه دین بوده که در رأس آنها بعد از معرفت خدا، نماز است.[24] 
 
مزاحمت عزاداری
 از ساختمان مسجد و حسینیه صدای قرائت قرآن و مراسم عزاداری بسیار بلند پخش می شود، به طوری که این امر منجر به سلب آسایش همسایگان می شود! ولی مسؤولان و سخنرانان حسینیه، اصرار به ادامه آن دارند؛ تکلیف در این زمینه چیست؟
 همه مراجع: اگر چه اقامه مراسم و شعائر دینی در زمان های مناسب، از بهترین کارها و جزو مستحبات مذکور است؛ ولی واجب است برگزارکنندگان مراسم و عزاداران تا حد امکان از اذیت و ایجاد مزاحمت برای همسایگان بپرهیزند (هرچند با کم کردن صدای بلندگو باشد).[25] 
 
نذر در عاشورا
 کسی که نذر کرده در روز عاشورا، به مردم حلیم بدهد، آیا می تواند به جای آن خوراکی دیگری بدهد؟ یا حلیم را در روزهای دیگر ماه محرم به مصرف برساند؟
 همه مراجع: اگر نذر طبق صیغه معتبر شرعی بوده، باید به همان صورتی که نذر کرده عمل کند و اگر صیغه نداشته، اختیار با او است.[26] 
 
آرایش در محرم
 آیا در ماه محرم اعمالی مثل رنگ کردن موها و آرایش زن اشکالی دارد؟
همه مراجع: اگر توأم با معصیت و یا هتک حرمت ایام عزاداری حضرت سیدالشهدا نباشد، اشکال ندارد؛ ولی سزاوار است که مسلمانان غیرتمند، سعی کنند این گونه مراسم را در ماه های دیگر و ایام متناسب با خود برگزار کنند؛ چرا که امام صادق می فرماید: خداوند شیعیان ما را رحمت کند که در شادی ما شاد و در ایام حزن ما محزون هستند و مسلم است که ایام محرم، ایام حزن پیشوایان دینی ما است.
 
عروسی در محرم
 آیا مراسم عقد و عروسی در ماه محرم حرام است؟  
همه مراجع: برگزاری این نوع مراسم، اگر توام با معصیت و یا هتک حرمت حضرت سیدالشهد نباشد، اشکال ندارد؛ ولی در آن هیچ نوع برکتی نیست و سزاوار است که مسلمانان غیرتمند سعی کنند این گونه مراسم را در ماه های دیگر و ایام متناسب با خود برگزار کنند.
__________________
[1]. امام، استفتاءات، ج 2، و مکاسب محرمه، س 70؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1440؛ مکارم، استفتاءات، ج 1، س 572 و 573؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 2166 و 2170؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 596؛ تبریزى، استفتاءات، س 2003 و 2005 و 2014. 
[2]. صافى، جامع الاحکام، ج 2، س 1599. 
[3]. خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1444. 
[4]. امام، استفتاءات، ج 2، مکاسب محرم س30؛ خامنه‏اى، اجوبة س1164؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س992؛ مکارم، استفتاءات، ج 1 س 524 و 525 و ج 2، س 707 و 710؛ تبریزى، استفتاءات، س 1054 و 1065 و صراط النجاة، ج 1، س 1005، دفتر: سیستانى، وحید و نورى. 
[5]. بهجت، توضیح المسائل، متفرقه م 20 ؛ صافى، جامع‏المکارم، ج 1 س 1003 و 1015 و 1018. 
[6]. امام، استفتاءات، ج 2، مکاسب محرمه، س 45؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1161؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 988 و 2176. 
[7]. صافى، توضیح المسائل، م 2833 و دفتر: بهجت. 
[8]. مکارم، استفتاءات، ج 1، س 516 و 521؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 571؛ تبریزى، استفتاءات، س 2019؛ سیستانى sistani.org، موسیقى، س 24؛ دفتر: وحید. 
[9]. امام، استفتاءات، ج 2، مکاسب محرمه، س 27 و 36؛ خامنه‏اى، اجوبة استفتاءات، س 1441؛ مکارم،استفتاءات، ج 1، س 516؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 604 و 596 و ج 1، س 448؛ تبریزى، استفتاءات، س 2009 و صراط النجاة، ج 6، س 1477؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 2174. 
[10]. صافى، جامع‏الاحکام، ج 1، س 1602 و توضیح‏المسائل، م 2833؛ دفتر: بهجت. 
[11]. امام، استفتاءات، ج 3، سؤالات متفرقه، س 37؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1461؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج، س 2173.1 
[12]. تبریزى، استفتاءات، س 2003 و 2012 و 2014. 
[13]. مکارم، makaremshirazi.org،قمه زنى.
[14]. نورى، استفتاءات، ج 2، س 597. 
[15]. خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1461. 
[16]. همان، س 1463. 
[17]. امام، استفتاءات، ج 3، سؤالات س 34 و 37؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاءات، س 1441؛ تبریزى، استفتاءات، س 2003 و 2012؛ مکارم، استفتاءات، ج 1، س 574 و ج 2 و makaremshirazi.org، قمه‏زنى؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 2162 و 2166 و 2173. 
[18]. صافى، جامع‏الاحکام، ج 2، س 1594. 
[19]. نورى، استفتاءات، ج 1، س 1063 و ج 2، س 601. 
[20]. مکارم، makaremshirazi.org. 
[21]. استفتا از دفتر مقام معظم رهبرى. 
[22]. فاضل، جامع المسائل، ج1 س2182 ؛ صافى، جامع الاحکام، ج2، س1681؛ خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاءات، س 1145؛ نورى، استفتاءات، ج2، س545؛ امام، استفتاءات، ج3، احکام نظر، 57 و 65؛ تبریزى، استفتاءات، س 1058 ؛ دفتر: وحید، بهجت، سیستانى. 
[23]. مکارم، استفتاءات، ج2، س764 و ج1، س785 و دفتر. 
[24]. فاضل، جامع‏المسائل، ج 1 س 2176 و 2177؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 599؛ دفتر: همه مراجع. 
[25]. خامنه‏اى، اجوبه‏الاستفتاءات، س 1447؛ دفتر: همه مراجع. 
[26]. امام، استفتاءات، ج 2، نذر، س 20 و 26؛ بهجت، توضیح‏المسائل، م 2135؛ مکارم، استفتاءات، ج 2، س 1255 و ج 1، س 1013؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 8326؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 725؛ تبریزى، استفتاءات، س 1734؛ دفتر: خامنه‏اى، وحید و صافى

 


خروج




تمام حقوق مادی و معنوی متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ستاد اقامه نماز می باشد